Table of Contents
Жил бүрийн дөрөвдүгээр сарын 2-ныг дэлхий нийтээрээ “Аутизмыг таниулах өдөр” болгон тэмдэглэдэг. Анх 2007 онд НҮБ-аас санаачилсан энэхүү өдөр нь аутизмтай хүмүүсийг нийгмээс гадуурхах үзлийг халах, тэднийг байгаагаар нь хүлээн зөвшөөрч, дэмжлэг үзүүлэх зорилготой юм. Өдгөө дэлхий даяар энэ өдрийг угтан боловсрол, эрүүл мэнд, хөдөлмөр эрхлэлтийн тэгш боломжийг бүрдүүлэх уриалгыг гаргадаг уламжлалтай.
Аутизм гэж юу вэ?
Аутизм нь өвчин биш, харин тархины мэдрэл, физиологийн онцлогоос шалтгаалсан хөгжлийн хүрээний эмгэг юм. Энэ нь нийгмийн харилцаа, хэл яриа болон зан авирын өвөрмөц байдлаар илэрдэг. Аутизмтай хүн бүр харилцан адилгүй шинж тэмдэгтэй байдаг бөгөөд зарим нь өдөр тутмын тусламж ихээр шаарддаг бол зарим нь төрөлх авьяас чадвараа ашиглан нийгэмд амжилттай амьдрах чадвартай байдаг.
Анхаарах шаардлагатай гол шинж тэмдгүүд:
- 12 сартай хүүхэд нэрээр нь дуудахад хариу үйлдэл үзүүлэхгүй байх;
- 14 сартайдаа сонирхсон зүйлээ хуруугаараа зааж чадахгүй байх;
- Бусадтай харцаараа харилцахаас зайлсхийж, ганцаараа байхыг илүүд үзэх;
- Хэл ярианы хөгжил удаашрах эсвэл нэг үгээ олон дахин давтан хэлэх;
- Тодорхой нэг үйлдэл эсвэл зүйлд хэт их төвлөрөх, гараа сэгсрэх зэрэг давтагдсан хөдөлгөөн хийх;
- Орчны дуу чимээ, үнэр, гэрэлд хэт мэдрэг хандах.
Эрт илрүүлэг ба нийгмийн хандлага
Ихэнх тохиолдолд хүүхдийг 2 настай байхад буюу хэлд орох, цэцэрлэгт явах үед нь аутизмын шинж тэмдгийг анзаарах боломжтой байдаг. Тэднийг “зожиг”, “хэнэггүй” гэж буруу дүгнэхийн оронд мэргэжлийн эмчид хандаж, эрт оношлуулах нь хүүхдийн ирээдүйн амьдралын чанарыг сайжруулахад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэдэг. Статистик мэдээллээр дэлхийн хүн амын нэг хувь нь аутизмтай бөгөөд энэ үзүүлэлт цаашид ч өсөх хандлагатай байгааг мэргэжилтнүүд сануулж байна.
Боловсролын байгууллагуудын оролцоо
Сургууль, цэцэрлэгийн орчинд аутизмтай хүүхдэд ээлтэй орчин бүрдүүлэхийн тулд дараах ажлуудыг хэрэгжүүлэх боломжтой:
- Мэдээлэл түгээх: Багш нар аутизмын талаар энгийн ойлголт өгч, хүүхэд бүр өөр өөр онцлогтой гэдгийг ойлгуулах хэлэлцүүлэг өрнүүлэх.
- Эцэг эхийн оролцоо: Аутизмтай хүүхдийн эцэг эхийг урьж, бодит амьдралын туршлагаас нь хуваалцуулах.
- Бүтээлч ажил: Сурагчид “Ялгаатай байдал” сэдвээр гар зураг, богино хэмжээний түүх бичих замаар бие биенээ хүндлэх соёлд суралцах.
- Нийгмийн дэмжлэг: Тэдэнд тулгардаг бэрхшээлийг судалж, шийдвэрлэх арга замуудыг хамтдаа эрэлхийлэх.
Жич: Дээрх мэдээлэл нь ерөнхий танин мэдэхүйн шинж чанартай бөгөөд хэрэв таны хүүхдэд хөгжлийн өвөрмөц шинж тэмдэг илэрвэл мэргэжлийн сэтгэцийн эмч эсвэл хүүхдийн нарийн мэргэжлийн эмчид хандаж, албан ёсны оношилгоо хийлгэхийг зөвлөж байна.
