Table of Contents
“Russia’s Pivot to Asia” сайтад мэдээлснээр, ОХУ-ын зүгээс Монгол Улсын эрчим хүчний хараат бус байдлыг хангах, дэд бүтцийг шинэчлэх хүрээнд бага чадлын цөмийн цахилгаан станц (БЧЦС) барих болон уран олборлох томоохон төслүүдийг санал болгоод байна. ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд Алексей Евсиковын тэмдэглэснээр, “Росатом” компанийн зүгээс санал болгож буй хамгийн сүүлийн үеийн технологи бүхий станцыг барих асуудлыг Монголын тал 2024 оноос хойш идэвхтэй судалж байгаа ажээ.
Эрчим хүчний хямрал ба цөмийн станцын шаардлага
Өнөөдрийн байдлаар Улаанбаатар хот Зөвлөлтийн үеийн нүүрсний хоёр дулааны цахилгаан станцаас хамааралтай байгаа нь агаарын бохирдлыг нэмэгдүүлээд зогсохгүй, системийн ачааллыг дийлэхгүй хэмжээнд хүрээд байна. Монгол Улс нийт эрчим хүчнийхээ 20 хувийг хөрш орнуудаас импортолж байгаа бөгөөд шөнийн цагаар ч хүчдэлийн түвшин зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээндээ хүрч байгаа нь дэд бүтцийн ноцтой асуудал үүссэнийг илтгэж байна. Цөмийн станц нь нүүрсний станцуудыг орлох тогтвортой, цэвэр эрчим хүчний эх үүсвэр болохоос гадна Шинэ Хархорум хотын бүтээн байгуулалтад гол үүрэг гүйцэтгэх боломжтой юм.
Стратегийн хамтын ажиллагааны гол чиглэлүүд
Хоёр улсын харилцаа шинэ шатанд гарч байгааг илтгэх дараах томоохон төслүүд болон хамтын ажиллагааны чиглэлүүдийг ОХУ-ын тал санал болгоод байна:
- Бага чадлын цөмийн станц: Улаанбаатараас баруун өмнө зүгт 230 км зайд байрлах Шинэ Хархорум хотыг эрчим хүчээр хангах техникийн зураг төслийг “Росатом” бэлэн болгосон.
- “Сибирийн хүч-2” хийн хоолой: ОХУ-аас Монголоор дамжин БНХАУ руу жил бүр 50 тэрбум шоо метр хий нийлүүлэх “Союз Восток” төсөл нь Монгол Улсын эрчим хүчний хэрэглээг хангах боломжтой.
- Уран болон газрын ховор элемент: Цөмийн станцаас гадна хоёр улсын хамтарсан уран олборлох төслүүдийг эхлүүлэх стратегийн хэлэлцээ үргэлжилж байна.
- Усны салбар ба Эгийн гол: Эгийн голын усан цахилгаан станц барих асуудлаар болон томоохон гол мөрөн, нууруудын хамгаалалтын чиглэлээр хамтран ажиллах сонирхолтой байгаа юм.
- Худалдааны эргэлт: Хоёр улсын худалдааны эргэлт сүүлийн жилүүдэд өсөж, 2024 онд 17.8 хувиар нэмэгдэн 2 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна.
Санхүүжилт ба ирээдүйн төлөв
Хэдийгээр цөмийн станц барих нь эрчим хүчний хараат бус байдалд чухал ч өртөг өндөртэй тул Монгол Улсын төсөв санхүүжилтийг хэрхэн бүрдүүлэх вэ гэдэг нь хамгийн том асуулт болоод байна. Гэсэн хэдий ч УИХ-ын удирдлагуудын зүгээс энэ ажлыг одоо эхлүүлбэл ирэх 10-15 жилийн дотор эрчим хүчний асуудлаа бүрэн шийдэх боломжтой гэж үзэж байгаа юм.
“Томоохон хотууд болон үйлдвэрлэлийн төслүүдийг хөгжүүлэхэд, ялангуяа Шинэ Хархорум хотыг эрчим хүчээр хангахад цөмийн цахилгаан станц маш чухал ач холбогдолтой.” — Дарья Сапрынская (ОХУ-ын Шинжлэх ухааны академи)
