Table of Contents
Ерөнхийлөгчийн санаачилгаар хоёр сарын аян зохион байгуулна
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн санаачилгаар Хөвсгөл нуур, Эгийн голын усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсэд нийтийн их цэвэрлэгээний аян зохион байгуулахаар боллоо.
Тус аян 2026 оны зургаадугаар сарын 22-ноос наймдугаар сарын 13-ны өдрүүдэд үргэлжилнэ. Аяны хүрээнд Хөвсгөл нуурын эрэг орчим болон Эгийн голын хамгаалалтын бүсийн хог хаягдлыг цэвэрлэж, байгаль орчны тэнцвэрт байдлыг хамгаалах зорилго тавьжээ.
Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас мэдээлэл хийв
Энэ талаар 2026 оны зургаадугаар сарын 18-нд Ерөнхийлөгчийн Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн бодлогын зөвлөх Ж.Сандагсүрэн, Ерөнхийлөгчийн Хэвлэлийн төлөөлөгч бөгөөд Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын Хэвлэл мэдээллийн албаны дарга Ц.Ганзориг, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дэд дарга Э.Золбоо, Усны газрын дарга З.Батбаяр нар мэдээлэл хийсэн байна.
Мэдээллийн үеэр Хөвсгөл нуурыг хамгаалах ажил нь зөвхөн нэг удаагийн цэвэрлэгээ бус, урт хугацааны экосистемийн хамгааллын бодлогын нэг хэсэг гэдгийг онцолжээ.
Хөвсгөл нуур Монголын цэнгэг усны 75 хувийг бүрдүүлдэг
Хөвсгөл нуур нь Монгол орны цэнгэг усны 75 орчим хувийг, дэлхийн цэнгэг усны 0.4 хувийг бүрдүүлдэг онцгой ач холбогдолтой нуур юм.
Мөн Монгол Улсын нийт гол мөрний 10 жилийн урсацтай тэнцэх хэмжээний цэнгэг усыг өөрийн ай савдаа агуулдаг гэж мэдээллээ.
Түүнчлэн манай орны ой тайгын 25 хувь, нэн ховор амьтан, ургамлын дийлэнх нь Хөвсгөл нуурыг тойрон оршдог байна. Иймээс уг нуурыг хамгаалах асуудал нь зөвхөн нэг бүс нутгийн бус, улсын хэмжээний байгаль орчны чухал асуудал гэж үзэж байна.
Хөвсгөл нуурыг төрийн тахилгатай болгосон зарлиг гарсан
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2026 оны хоёрдугаар сарын 23-ны өдөр Хөвсгөл нуурыг төрийн тахилгатай болгох тухай зарлиг гаргасан.
Тус зарлигт Хөвсгөл нуурын цэвэр, цэнгэг байдал, байгалийн унаган төрхийг хадгалан хамгаалах чиглэлээр зохих арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх талаар тусгасан байна.
Энэхүү зарлигийн хүрээнд Хөвсгөл нуур болон Эгийн голын усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсийн байгаль орчны тэнцвэрт байдлыг алдагдуулахгүй байх зорилгоор их цэвэрлэгээний ажлыг нэгдсэн удирдлага, мэргэжил, арга зүйн дэмжлэгтэйгээр зохион байгуулахаар болжээ.
Ажлын хэсгийг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дэд дарга ахална
Их цэвэрлэгээний ажлыг салбар дундын уялдаатай хэрэгжүүлэх зорилгоор ажлын хэсэг байгуулсан байна.
Ажлын хэсгийг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дэд дарга Э.Золбоо ахалж байгаа бөгөөд тэрээр Хөвсгөл нуурыг төрийн тахилгатай болгох шийдвэр нь зөвхөн зан үйлээр хязгаарлагдахгүй, нуурын экосистемийг цогцоор хамгаалах төрийн бодлогын нэг хэсэг гэдгийг мэдээллийн үеэр онцолжээ.
1000 гаруй хүн их цэвэрлэгээнд оролцоно
Нийтийн их цэвэрлэгээний аянд төрийн байгууллага, төрийн бус байгууллага, Хөвсгөл нуурын орчимд үйл ажиллагаа явуулж буй 100 гаруй аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл, иргэд оролцохоор байна.
Нийтдээ 1000 гаруй хүн уг цэвэрлэгээнд нэгдэх бөгөөд хоёр сарын хугацаанд хамгаалалтын бүсийн өргөн хүрээг хамран ажиллах аж.
Нийт 5672 га талбайд цэвэрлэгээ хийнэ
Их цэвэрлэгээний ажил Хөвсгөл нуурын хамгаалалтын бүсийн 545 км, Эгийн голын усны сан бүхий газрын онцгой хамгаалалтын бүсийн 303 км хэсгийг хамарна.
Ингэснээр нийт 800 гаруй км урттай, 5672 га талбайд хог хаягдлыг цэвэрлэхээр төлөвлөжээ.
Зохион байгуулагчид энэхүү ажилд төр, хувийн хэвшлийн оролцооноос гадна олон нийтийн идэвх, санаачилга маш чухал гэдгийг тэмдэглэж, иргэдийг хоёр сарын турш үргэлжлэх аянд нэгдэн оролцохыг уриаллаа.
Гол, нуурыг хамгаалах урт хугацааны төслүүд үргэлжилж байна
Ерөнхийлөгчийн Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн бодлогын зөвлөх Ж.Сандагсүрэн энэ үеэр, “Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн манлайлал дор Монгол орны гол, нуурыг хамгаалах зорилгоор Хөвсгөл нуур, Ганга нуур, Өгий нуур, Бумбатын рашаан, Хэрлэн гол, Хэлтгий цагаан нуурыг цэвэрлэх, сэргээх төслүүд хэрэгжиж байна. Жишээ нь, Ганга нуурыг сэргээснээр усны түвшин 2004-2005 оны хэмжээнд хүрсэн. Өгий нуурыг хамгаалах чиглэлд судалгаа шинжилгээ хийх, хамгаалалтын хашаа барих зэрэг шат дараатай ажлуудыг хийж байна. Эдгээр төслүүд нь нэг удаагийн аян, хөтөлбөр явуулаад зогсохгүй, урт хугацааны тогтвортой хамгааллын ажил гэдгээрээ онцлогтой” хэмээн тэмдэглэв.
Түүний хэлснээр, Хөвсгөл нуурын их цэвэрлэгээ нь байгаль хамгаалах өргөн хүрээний бодлогын нэг хэсэг бөгөөд бусад гол, нуурын сэргээх, хамгаалах ажлуудтай уялдаатай хэрэгжиж байна.
Хөвсгөл нуур дэлхийн хамгийн цэнгэг 17 нуурын нэг
Усны газрын дарга З.Батбаяр энэ үеэр, “Дэлхийд хамгийн цэнгэг устай 17 нуур байдгийн нэг нь Хөвсгөл нуур. Өнгөрсөн хугацаанд нуурын усны чанарыг хамгаалах чиглэлд живсэн тээврийн хэрэгслийг татан гаргах ажил амжилттай хэрэгжсэн. Харин одоо Хөвсгөл нуурын эргийн хамгаалалт буюу усны сан бүхий газарт буй хог хаягдлыг цэвэрлэх гэж байна. Энэ бол дэлхийд ховорхон Хөвсгөл нуурын цэнгэг усыг хамгаалах ажлын амин сүнс” хэмээн онцлов.
Мөн монголчууд гол, мөрнөө хамгаалж чадвал бүс нутгийн экосистемийн тэнцвэрийг хадгалахад чухал хувь нэмэр оруулна гэдгийг тэрээр тэмдэглэсэн байна.
Хөвсгөл нуурыг хамгаалах ажлууд үе шаттай хэрэгжиж байна
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилгаар Хөвсгөл нуурын экосистемийг хамгаалах чиглэлээр өмнө нь ч хэд хэдэн ажил зохион байгуулжээ.
Тухайлбал, 2022 оны хоёрдугаар сард “Хөвсгөл нуурыг хамгаалах үндэсний чуулган”-ыг зохион байгуулж, нуурын экосистемийг хамгаалах, бохирдол, доройтлыг бууруулах, тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэх, тогтвортой аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх талаар хэлэлцэн зөвлөмж гаргасан байна.
Уг үндэсний чуулганаас гарсан зөвлөмжийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор Хөвсгөл нуурыг хамгаалах байнгын ажлын хэсгийг байгуулсан бөгөөд тус ажлын хэсэг дөрвөн чиглэлээр 26 арга хэмжээ хэрэгжүүлж байгаа аж.
Живсэн автомашин, техникийг татан гаргаж байжээ
Хөвсгөл нуурт живсэн тээврийн хэрэгсэл, техникүүдийг татан гаргах ажиллагааг 2021-2024 онд үе шаттайгаар зохион байгуулсан байна.
Энэ хугацаанд нуурын 33-171 метрийн гүнээс нийт 11 автомашин, техникийг татан гаргажээ.
Ингэснээр нийт 50 орчим тонн шатахуун, тос, тосолгооны материал болон аюултай хог хаягдал нууранд тархаж, ус бохирдуулахаас сэргийлсэн байна.
Хөвсгөл нуурын хамгаалалтад олон нийтийн оролцоо чухал байна
Хөвсгөл нуурын их цэвэрлэгээний аян нь төрийн байгууллагуудын зохион байгуулалтаас гадна иргэд, аж ахуйн нэгж, олон нийтийн хамтын оролцоонд тулгуурлах юм.
Нуурын эрэг, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсэд хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэх нь Хөвсгөл нуурын цэнгэг ус, байгалийн унаган төрх, амьтан ургамлын олон янз байдлыг хамгаалах чухал алхам болно гэж үзэж байна.
