Антарктида тивд зэрлэг шувууд олноор хорогдсон шалтгаан нь шувууны гриппийн өндөр хоруу чанартай H5N1 омог болохыг олон улсын биологичдын баг албан ёсоор баталлаа. 2023 болон 2024 оны зуны улиралд 50 гаруй өмнөд туйлын цахлай (skuas) энэ вирусийн улмаас амь үрэгдсэн байна.
Энэхүү судалгааны үр дүн “Scientific Reports” (SciRep) сэтгүүлд нийтлэгдсэн бөгөөд эрдэмтэд Антарктидын хойг болон Өмнөд Шетландын арлуудаас цуглуулсан дээжид үндэслэн уг дүгнэлтийг гаргажээ.
Вирусийн тархалт ба экосистемд үзүүлэх нөлөө Цахлай шувууд нь Антарктидын экосистемд махчин болон сэг зэмээр хооллогчдын үүргийг гүйцэтгэдэг. Гэвч халдвартай сэг зэмээр хооллох нь вирусийг шинэ газар нутагт тархах эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. H5N1 вирус нь шувуудын мэдрэлийн системийг ноцтой гэмтээж, дараах шинж тэмдгүүдийг үүсгэдэг байна:
- Орон зайн баримжаа алдагдах.
- Хүзүүний хачин хөдөлгөөн хийх.
- Нэг газраа тойрон эргэх эсвэл саадыг мөргөх.
Түүхэн нөхцөл байдал ба шинэ аюул H5N1 вирус анх 1996 онд Хятадад илэрч байсан бол 2024 оны эхээр Антарктидад хүрч иржээ. Өмнө нь энэ вирус Аргентинд далайн заан, далайн арслангуудыг олноор нь хөнөөж байснаас гадна үнэг, баавгай зэрэг хөхтөн амьтдад халдварлаж байсан түүхтэй.
Эрдэмтэд Антарктидын амьтны аймаг уур амьсгалын өөрчлөлт, бохирдол, аялал жуулчлалын дарамтад аль хэдийн өртөөд байгаа энэ үед шувууны грипп нэмэгдсэн нь томоохон аюул болж байгааг анхааруулж байна. Шувуудын тооллого хамгийн сүүлд 1980-аад онд хийгдсэн тул хяналт шинжилгээг яаралтай эрчимжүүлэх шаардлагатай байгааг биологичид онцолжээ.
