Table of Contents
АНУ-д насанд хүрэгчдийн бичиг үсэг болон унших чадварын түвшин түүхэн дэх хамгийн доод хэмжээндээ хүрчээ. Мэргэжилтнүүд үүнийг улс орны эдийн засаг, эрүүл мэнд, нийгмийн салбарт өргөн хүрээний сөрөг нөлөө үзүүлж буй “чимээгүй хямрал” хэмээн тодорхойлж байна.
“Barbara Bush Foundation for Family Literacy” байгууллагын ерөнхийлөгч Эндрю Робертсийн мэдээлснээр, АНУ-ын насанд хүрэгчдийн 50 гаруй хувь нь 6-р ангийн сурагчийн хэмжээнд уншиж, ойлгох чадваргүй байгаа аж. Тэрбээр “Энэ бол хүмүүс төдийлөн ил гаргаж ярьдаггүй учраас чимээгүй хямрал гэж нэрлэдэг асуудал” хэмээн онцолсон байна.
Эдийн засаг, эрүүл мэндэд учруулж буй хохирол
Унших чадвар сул байх нь хувь хүний амьдралын чанарт нөлөөлөхөөс гадна улс орны санхүүгийн системд асар том дарамт болдог байна. Судалгаагаар үүнтэй холбоотой дараах алдагдлууд тогтоогджээ.
- ДНБ-ий алдагдал: Хэрэв АНУ-ын бүх насанд хүрэгчид дор хаяж 6-р ангийн түвшинд уншиж чаддаг болвол тус улсын Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ) жил бүр 2 их наяд ам.доллароор өсөх боломжтой.
- Эрүүл мэндийн илүүдэл зардал: Насанд хүрэгчдийн бичиг үсгийн боловсрол сул байгаагаас үүдэн жил бүр 238 тэрбум ам.долларын эрүүл мэндийн нэмэлт зардал гардаг болохыг “ProLiteracy” байгууллага тооцоолжээ. Учир нь өвчтөнүүд эмчилгээний заавар, урьдчилан сэргийлэх зөвлөмжийг бүрэн ойлгохгүй байх тохиолдол элбэг байдаг аж.
- Халамжийн хамаарал: Унших чадвар сул хүмүүс өндөр цалинтай ажил олох, тогтвортой ажил эрхлэх боломж багатай тул төрийн халамжид найдах шаардлага тулгарч, эдийн засгийн дарамтыг нэмэгдүүлдэг.
Ядуурлын гинжин хэлхээ ба ардчилсан оролцоо
Мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар ядуурал болон бичиг үсгийн боловсрол хоорондоо шууд хамааралтай. Эндрю Робертсийн хэлснээр, унших чадвар сул эцэг эхтэй өрхөд өссөн хүүхдүүдийн 72 хувь нь ирээдүйд мөн адил боловсролын бэрхшээлтэй тулгарах өндөр эрсдэлтэй байдаг аж.
Түүнчлэн, энэхүү асуудал нь иргэдийн улс төрийн оролцоо, сонгуулиа өгөх эрхэд ч сөргөөр нөлөөлж байна. Journal of Learning Disabilities сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар дараах баримтууд ил болжээ.
- 2022 оны АНУ-ын сонгуулийн саналын хуудсуудын 74 хувь нь ахлах сургуулийн түвшнээс дээш унших чадвар шаардсан байв.
- Гэвч тухайн үед насанд хүрэгчдийн 39 хувь нь ахлах сургууль болон түүнээс доош боловсролтой байжээ.
Судлаачдын үзэж буйгаар унших чадварын түвшин доогуур байх нь сонгогчдын оролцоог бууруулж, ардчилсан үйл явцад эрсдэл учруулж байна.
Санхүүжилтийн дутагдал ба амьдралаа өөрчилсөн түүхүүд
Өнөөдөр бичиг үсгийн боловсролыг дэмжих хөтөлбөрүүдийн эрэлт асар их байгаа ч холбооны төсвөөс олгож буй санхүүжилт нь тусламж хэрэгтэй хүмүүсийн ердөө 10 орчим хувьд л хүрэлцдэг байна.
Гэсэн хэдий ч “Literacy KC” зэрэг төвүүд жил бүр 2,000 орчим насанд хүрэгчдэд боловсрол олгож, зөвхөн 2024 онд гэхэд 100 суралцагчийг амжилттай төгсгөжээ. Тус төвийн удирдлагуудын мэдээлснээр, долоо хоног бүр бүртгүүлэх хүсэлтэй олон арван хүн холбогддог ч хүчин чадал нь хэдийнэ дээд хэмжээндээ хүрсэн байна.
Тус хөтөлбөрт хамрагдсан 61 настай Бернадетт Грэйвс өөрийн түүхээ ингэж хуваалцсан юм.
“Би 12-р анги төгсөх хүртлээ уншиж сураагүй байсан. Одоо ч бичихдээ сайн биш. Тухайн үед биднийг зүгээр л дараагийн ангид дэвшүүлдэг байсан. Хөтөлбөрт хамрагдахаас өмнө би цэцэрлэг эсвэл 1-р ангийн түвшинд уншдаг байсан бол өнөөдөр 5-р ангийн түвшинд хүрсэн. Одоо их сайхан санагддаг. Машиндаа үргэлж ном авч явж, хэн нэгнийг хүлээхдээ уншдаг болсон.”
Мэргэжилтнүүдийн хэлж буйгаар насанд хүрэгчдийн бичиг үсгийн боловсролын асуудал нь шийдвэрлэх боломжтой сорилт боловч үүнд урт хугацааны анхаарал, тогтвортой санхүүжилт шаардлагатай хэвээр байна. Унших чадвар нь зөвхөн боловсролын үзүүлэлт биш, харин хүний ажил хөдөлмөр, эрүүл мэнд, эдийн засгийн боломж, цаашлаад иргэний оролцоог тодорхойлох суурь чадвар юм.
