Архангай аймгийн Өлзийт сумын Бодонт багийн Харганы дөрвөлжин хэмээх газраас Хүннү гүрний нийслэл Лунчен буюу Луут хотын туурийг археологичид албан ёсоор тогтоогоод байна. Улаанбаатарын Их Сургуулийн Түүх, археологийн тэнхимийн судалгааны баг Орхон, Тамир, Хануй, Хүнүй голын сав газарт хайгуул хийх явцдаа уг хэрэмт хотын үлдэгдлийг анх 2017 онд илрүүлсэн юм. Түүхэн ач холбогдолтой эл газар нь Архангай аймгийн төвөөс 140 орчим км, харин Өлзийт сумын төвөөс баруун урд зүгт 10 гаруй км-ийн зайд оршдог байна.
Судалгааны ажлыг гүнзгийрүүлж 2019 оны долоодугаар сар болон 2020 оны дөрөвдүгээр сард агаарын зураглал хийх явцад эртний хятад ханз бичиг бүхий дээврийн нүүр ваарны хэд хэдэн хагархайг түүвэр байдлаар олжээ. Улмаар 2020 оны долоодугаар сарын 9-26-ны хооронд анхны сорилын малтлага, судалгааг гүйцэтгэхэд түүхийн нэн үнэтэй олдворууд олноор гарч ирсэн байна. Тухайлбал, тус малтлагын үр дүнд дараах зүйлсийг илрүүлэн судалж байна.
- “Шаньюй” хэмээх бичээс бүхий нүүр ваарны хэсгүүд.
- “Тэнгэрийн хүү Шаньюй, Тэнгэр адил хязгааргүй өнө мөнх насалтугай” гэсэн бичигтэй нүүр ваарны олон хагархай.
- Барилгын дээврийн тосгуур болон нөмрөг ваар зэрэг эртний олдворууд.
Эдгээр дээврийн ваарны ховор бичээсүүд нь Хүннүгийн хаадын төв ордон хаана байрлаж байсныг гэрчлэх хөдөлшгүй баримт болж буйг судлаачид онцолж байна. Олон жилийн системтэй хайгуул, малтлагын үр дүнд олдсон энэхүү хотын туурь нь Монголын төдийгүй дэлхийн археологийн салбарын нэгэн томоохон нээлтэд тооцогдож байгаа юм.
